Eén getal dat wél vergelijkbaar is
De R-waarde van een slaapmat wordt gemeten volgens ASTM F3340 — één teststandaard, voor alle merken dezelfde. Vier van de zes bronnen in dit veld noemen die norm bij naam naast hun cijfer. Dat is zeldzaam genoeg om te melden.
Wat de norm niet meet, is uw nacht. Hoe hoger de R-waarde, hoe warmer — maar wélke waarde bij welk seizoen hoort, bepaalt geen norm; dat is een vuistregel van de fabrikant. Therm-a-Rest noemt R 4,5 “4-season ready”; Decathlon zet bij R 2,7 “gebruik boven 5 °C”. Allebei opgaven, en zo staan ze ook bij de cellen.
Zes matten, één lat
Geordend op R-waarde, oplopend: van zomermat tot wintermat. Elke cel draagt zijn bron en peildatum. Een leeg vak betekent dat de fabrikant het cijfer niet publiceert — meer niet.
| Model | R-waarde (ASTM F3340) | Type | Gewichtg | Pakmaat (bronopgave) |
|---|---|---|---|---|
| Decathlon Forclaz Trek500 zelfopblazendander type: schuimkern | 2,71 | zelfopblazend (schuimkern)1 | 8201 | 7 liter (pakvolume)1 |
| Sea to Summit Ether Light XT Insulated | 3,22 | opblaasbare isolatiemat (luchtmat)2 | 4902 | 11 × 24 cm2 |
| Therm-a-Rest NeoAir XLite NXT | 4,53 | opblaasbare isolatiemat (luchtmat)3 | 3703 | 23 × 10 cm3 |
| NEMO Tensor All-Season | 5,44 | opblaasbare isolatiemat (luchtmat)4 | 4205 | 25,5 × 10 cm5 |
| Exped Ultra 6.5R | 6,96 | opblaasbare isolatiemat (luchtmat)6 | 4406 | 23 × 11 cm6 |
| Therm-a-Rest NeoAir XTherm NXT | 7,37 | opblaasbare isolatiemat (luchtmat)7 | 4407 | 23 × 11 cm7 |
De trap van 2,7 naar 7,3 — en wat u ermee doet
De volgorde loopt zonder grote sprongen: 2,7 · 3,2 · 4,5 · 5,4 · 6,9 · 7,3. Dat maakt de keuze simpel: bepaal de koudste grond waarop u verwacht te liggen, en stap op de trap tot u daarboven zit. Voor Nederlandse zomernachten volstaat de onderkant. Ligt u in het najaar op koude klei, of kampeert u bij vorst, dan zoekt u de bovenste treden. Uw slaapzak staat hier niet los van: de zak isoleert boven u, de mat onder u, en de zwakste van de twee bepaalt de nacht. Hoe die koppeling werkt, staat in de slaapzakgids.
De Trek500 is een ander soort mat — en dat is geen diskwalificatie
Vijf van deze zes matten zijn luchtmatten met isolatie in de kamer; de Decathlon Trek500 is zelfopblazend, met een schuimkern. Dat verklaart zijn cijfers: zwaarder (820 gram) en veel dikker in pak (7 liter), maar robuuster — een schuimkern kent geen langzame lekkage die u pas om drie uur ’s nachts ontdekt. Leest u hem naast de luchtmatten als “de zwakste”, dan leest u verkeerd. Het is een ander gereedschap voor een andere kampeerder. En uitgerekend dit instapmodel draagt de meest uitgesproken norm-vermelding van het veld: Decathlon zet ASTM F3340-18 voluit bij zijn cijfer.
De Nemo-rij: één hard cijfer, twee lege cellen
De NEMO Tensor All-Season staat er met een hard kerncijfer — R 5,4, fabrikant-bevestigd — en twee lege randcellen. Gewicht en pakmaat staan niet op de Europese productpagina. Voor die twee bent u dus op de winkel aangewezen, niet op de fabrikant. Het cijfer waar het bij een slaapmat om draait, staat er wél.
De pakmaat: drie eenheidssystemen voor één begrip
Kijk naar de pakmaat-kolom en u ziet het kleine zusje van de bladblazer-eenhedenchaos. Therm-a-Rest en Exped publiceren centimeters (omgerekend uit inches), Sea to Summit meet diameter × lengte, en Decathlon geeft helemaal geen afmeting maar een volume in liters. Een cilinder en een litertal zijn niet in elkaar om te rekenen zonder een aanname over de vorm. Vergelijk deze kolom dus per merk, niet over de hele breedte.
En dan: welke koopt u?
De wegwijzer hieronder geeft per situatie één aanwijzing, elk hangend aan een cel die u hierboven kunt nakijken. En de raad mag hier simpel zijn: twijfelt u tussen twee treden, neem de warmere.
De R-waarde is per norm gemeten en tussen merken vergelijkbaar, dus deze volgorde is echt. Welke mat ú nodig hebt, is een andere vraag: die hangt af van de koudste nacht die u verwacht, niet van de gemiddelde.
Hoogste R-waarde van het veld (7,3, ASTM F3340-18) bij 440 gram. De Exped Ultra 6.5R (R 6,9) is het alternatief op exact hetzelfde gewicht.
R 4,5 bij 370 gram — het lichtste model van dit veld, en de fabrikant noemt hem zelf "4-season ready". Dat laatste is een fabrikantvuistregel, geen normindeling.
R 2,7 — maar let op: dit is een ánder soort mat (schuimkern in plaats van luchtkamer), robuuster en dikker in pak (820 g, 7 l). Decathlon zelf: geschikt boven 5 °C.
Een te warme mat heeft geen nadeel behalve gewicht en prijs; een te koude mat kost u de nacht. De koppeling met uw slaapzak staat in de gids.